74 plakaty, dwa projekty i jedno wyjątkowe spojrzenie na twórczość Andrzeja Wajdy. Od 8 listopada 2026 roku do 8 lutego 2027 roku w siedzibie Fundacji Tumult przy Rynku Nowomiejskim 28 w Toruniu będzie można oglądać wystawę złożoną z dwóch części: „Wajda na nowo” i „Wajda na nowo - suplement” autorstwa Andrzeja Pągowskiego. Wernisaż z udziałem artysty odbędzie się 8 listopada o godz. 17:00. Wstęp na wernisaż jest wolny.
Wszyscy doskonale znamy pozycje Andrzeja Wajdy w polskiej i światowej kinematografii. Jednak, zapytany o jego twórczość, przeciętny widz najczęściej wymienia zaledwie kilka tytułów: „Kanał”, „Popiół i diament”, „Ziemia obiecana”, „Człowiek z żelaza”… Tymczasem dorobek Wajdy obejmuje aż 60 filmów, w tym wiele znakomitych dokumentów – mniej oczywistych, lecz równie istotnych dla zrozumienia jego twórczej osobowości. Projekt „Wajda na nowo” Andrzeja Pągowskiego, wybitnego polskiego grafika i autora plakatów filmowych, który od ponad czterech dekad pozostaje związany z twórczością Andrzeja Wajdy przedstawia twórczość jednego z najważniejszych polskich reżyserów za pomocą plakatów, na nowo odkrywając filmy, które na trwałe zapisały się w historii kina. Wystawa w Fundacji Tumult obejmie plakaty zarówno do filmów fabularnych i dokumentalnych Wajdy, jak i do spektakli Teatru Telewizji w jego reżyserii.
Spotkanie Andrzeja Pągowskiego z twórczością Andrzeja Wajdy miało miejsce w 1981 roku, kiedy grafik pracował nad plakatem do filmu „Człowiek z żelaza”. To właśnie wtedy narodziła się relacja artystyczna, która w kolejnych latach zaowocowała plakatami do wielu dzieł reżysera, między innymi „Dantona”, „Kroniki wypadków miłosnych”, „Pierścionka z orłem w koronie”, „Wałęsy. Człowieka z nadziei” oraz „Powidoków”.
Szczególne miejsce w tej historii zajmuje plakat do „Człowieka z żelaza”, który stał się ulubioną pracą Wajdy spośród projektów Pągowskiego. Reżyser wielokrotnie o nim wspominał, a w jednym z wywiadów zażartował nawet, że „do takiego plakatu warto było zrobić film”.
Choć pozycja Andrzeja Wajdy w historii polskiej i światowej kinematografii jest niepodważalna, potrzeba ponownego przyjrzenia się jego różnorodnej twórczości stała się punktem wyjścia dla projektu „Wajda na nowo”.
Idea narodziła się w 2021 roku, w 95. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy oraz piątą rocznicę jego śmierci, kiedy to Andrzej Pągowski dotarł do archiwalnych materiałów filmowych, wywiadów, nagrań z planów zdjęciowych oraz wspomnień aktorów i współpracowników reżysera. Dzięki temu lepiej poznał warsztat Wajdy, jego sposób prowadzenia aktorów, relacje z ekipą filmową i podejście do opowiadania historii obrazem.
Efektem tego było powstanie 60 nowych plakatów, tworzących kolekcję „Wajda na nowo”. Jedynym wyjątkiem stał się „Człowiek z żelaza”. Ze względu na szczególny stosunek reżysera do oryginalnego plakatu Pągowski nie zdecydował się na stworzenie zupełnie nowej interpretacji. Zamiast tego zaadaptował pierwotny projekt z układu poziomego do pionowego.
W ten sposób projekt stał się czymś więcej niż serią graficznych interpretacji filmów. To osobista podróż przez dorobek artysty, z którym Pągowskiego łączy wieloletnia historia, a zarazem próba ponownego odczytania jego twórczości przez pryzmat współczesnej wrażliwości wizualnej.
W 2026 roku, ustanowionym Rokiem Andrzeja Wajdy, Andrzej Pągowski postanowił rozszerzyć projekt o kolejny, niezwykle istotny obszar działalności reżysera. Tym razem inspiracją stały się spektakle Teatru Telewizji, które pozwalają spojrzeć na Wajdę nie tylko jako na twórcę wielkich dzieł filmowych, lecz także jako na artystę swobodnie poruszającego się między różnymi formami opowiadania i interpretowania rzeczywistości.
Tak powstał cykl „Wajda na nowo - Suplement”, obejmujący 14 nowych plakatów teatralnych. Wśród nich znalazły się prace poświęcone realizacjom jak np. „Hamlet” z Teresą Budzisz-Krzyżanowską, „Makbet” z Tadeuszem Łomnickim i Magdaleną Zawadzką, „Makbet” z Iwoną Bielską i Krzysztofem Globiszem oraz „Bigda idzie!” z Januszem Gajosem.
Połączenie obu projektów zaowocowało kolekcją 74 plakatów. Jej wyjątkowość polega na zestawieniu plakatów poświęconych wszystkim filmom Wajdy z pracami odnoszącymi się do jego spektakli Teatru Telewizji. Tak szerokie ujęcie pozwala spojrzeć na dorobek reżysera w sposób pełniejszy i bardziej wielowymiarowy i dostrzec ciągłość jego artystycznych poszukiwań zarówno na ekranie kinowym, jak i telewizyjnym.
Projekt „Wajda na nowo” jest hołdem dla artysty, którego dzieła na trwałe wpisały się w historię polskiej i światowej kultury. Jednocześnie stanowi zaproszenie do odkrywania jego twórczości poza najbardziej oczywistym kanonem.
Wystawa w Fundacji Tumult będzie okazją do poznania zarówno szerokiego dorobku Andrzeja Wajdy, jak i artystycznego dialogu, który od 1981 roku prowadzi z nim Andrzej Pągowski. To spotkanie dwóch twórczych osobowości, których działalność na różne sposoby kształtowała polską kulturę wizualną.
Organizatorzy mają nadzieję, że prezentowana kolekcja stanie się zachętą do ponownego sięgnięcia po filmy i spektakle Mistrza - także te mniej znane, a równie ważne.
Wystawa „Wajda na Nowo” będzie miała miejsce w siedzibie Fundacji Tumult, przy Rynku Nowomiejskim 28 w Toruniu od 8 listopada 2026 do 8 lutego2027.
Organizatorzy zapraszają też na wernisaż wystawy, którego gościem specjalnym będzie sam autor plakatów – Andrzej Pągowski. Spotkanie będzie miało miejsce w Fundacji Tumult, 8 listopada, o godzinie 17:00. Wstęp wolny.
Wystawa w ramach wydarzenia Filmowa Jesień w Kujawsko-Pomorskiem towarzyszy 34. Edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego ToruńCAMERIMAGE.
W Toruniu przyszłość wchodzi na plan! Tu rozpoczyna działalność Studio Europejskiego Centrum Filmowego CAMERIMAGE.